Ocarina leren spelen: een gids voor beginners met de 12-gaats ocarina

Ocarina leren spelen gaat sneller dan de meeste mensen denken. Je maakt in een minuut een zuivere eerste noot, en binnen een week speel je een eenvoudig liedje. Deze gids is voor de 12-gaats alt-ocarina in C, de meest gebruikte soort: hoe je hem vasthoudt, waar je vingers heen gaan, hoeveel je blaast en wat je doet als een noot niet goed klinkt. Aan het eind staan een plan voor de eerste week en een eerste liedje.

Vasthouden

Houd de ocarina plat voor je met het mondstuk naar je toe, je linkerhand het dichtst bij het mondstuk en je rechterhand naar de staart toe. Je duimen zitten eronder, op de twee duimgaten. Laat de ocarina op je duimen rusten, zodat je vingers vrij zijn om op te tillen.

Houd je schouders los. Als je polsen na een paar minuten pijn doen, knijp je te hard: de ocarina is licht en moet je vasthouden, niet fijnknijpen.

De gaten afdekken

Dek elk gat af met het platte kussentje van je vinger, niet met de top. Een gat dat niet helemaal dicht is lekt lucht, en dan piept de noot of klinkt hij luchtig en te hoog. Druk zacht: het gaat om de afsluiting, niet om de kracht.

Laat de twee piepkleine subgaatjes naast je middelvingers open. Die dek je alleen af voor de drie laagste noten (en later voor cis en dis), en als de zijkant van een vinger erop rust, klinkt een noot ongeveer een halve toon te laag.

Je eerste noot: lage C

Dek alle acht gaten aan de bovenkant en beide duimgaten af, en laat de twee piepkleine open. Dat is de lage C, de laagste noot van de gewone toonladder en de noot waarmee de grepentabel begint.

Blaas nu zacht en gelijkmatig, alsof je een raam laat beslaan. Lage noten hebben weinig lucht nodig. Houd de noot een paar seconden aan en houd hem rustig en gelijkmatig.

Adem

Hoe hoger de noot, hoe meer lucht hij nodig heeft: zacht voor lage C, D en E, rustig en gemiddeld in het midden, stevig voor de hoge noten. Te weinig lucht maakt een noot te laag; te veel duwt hem te hoog en kan lage noten laten overslaan. Blaas liever gelijkmatig dan hard. Zijn de hoge noten je probleem, lees dan waarom hoge noten luchtig of te laag klinken.

Aanstoten

Begin elke noot met je tong, alsof je “doe” fluistert. Zo begint elke noot helder, en zo speel je twee keer achter elkaar dezelfde noot: “doe doe”, met de lucht gewoon door en voor elke noot opnieuw een tikje van je tong. Zonder aanstoten lopen herhaalde noten in elkaar over tot één lange noot. Komt in een melodie dezelfde noot meerdere keren achter elkaar voor, stoot dan elke noot aan.

Als iets niet goed klinkt

• Een piep, of een luchtige, te hoge noot: een gat is niet goed dicht. Controleer elke vinger: platte kussentjes, ook je pinken.
• Een noot ongeveer een halve toon te laag: waarschijnlijk dekt de zijkant van een vinger een van de piepkleine subgaatjes af.
• De hoge noten klinken te laag: ze hebben meer lucht nodig dan de lage. Blaas steviger naarmate je hoger gaat.
• Alles klinkt een beetje te laag: een zachte adem of een koude ocarina. Warm hem een minuutje op in je handen en blaas iets meer.
• Een ratelend of borrelend geluid: vocht in het mondstuk. Dek de gaten af en blaas het er stevig uit, of tik het droog.

Je eerste week

Tien tot vijftien minuten per dag werkt beter dan een uur op zondag. Een plan dat voor de meeste beginners werkt:

• Dag 1: houd hem vast, sluit elk gat af en speel lage C telkens vijf seconden. Rust tussen de noten.
• Dag 2: voeg D en E toe door eerst je rechterpink en dan je ringvinger op te tillen. Speel C, D, E en terug, langzaam.
• Dag 3: stoot elke noot aan met “doe”. Speel E E E, dan D D D, dan C C C.
• Dag 4: speel je eerste liedje, hieronder. Langzaam: een vaste puls is belangrijker dan snelheid.
• Dag 5: voeg F en G toe, waarmee de rechterhand helemaal open is. Klim van C naar G en terug.
• Dag 6: een tweede liedje met die noten, zoals Ode aan de vreugde of Mary Had a Little Lamb.
• Dag 7: speel alles van de week opnieuw en merk wat makkelijk is geworden.

Je eerste liedje: Hot Cross Buns

Hot Cross Buns gebruikt maar drie noten, E, D en C, en een van de makkelijkste ritmes die er zijn. Speel het langzaam, met een heldere start op elke noot.

Zo lees je deze tabs

Elke noot is een klein plaatje van de ocarina. Een gevulde cirkel is een afgedekt gat en een lege cirkel een open gat. De naam van de noot staat onder het plaatje, zodat je hem kunt controleren in de grepentabel. De breedte van een noot laat zien hoe lang hij duurt: een breed blokje is een lange noot, een smal een korte, en een tussenruimte is een rust. Maatstrepen delen het liedje in groepjes tellen. Lees van links naar rechts, noot voor noot.

Tabs laten zien wat je speelt en hoe lang, en je hebt er geen bladmuziek voor nodig. Meer liedjes vind je bij de ocarina tabs, van de makkelijkste tot moeilijker.

Leren zonder leraar

Een goede leraar geeft je drie dingen: iemand die luistert, iemand die corrigeert wat je zelf niet hoort, en een verstandige volgorde om dingen te leren. Het meeste daarvan kun je vervangen.

• Een verstandige volgorde: een tabel plus een korte lijst liedjes van makkelijk naar moeilijker, zoals makkelijke ocarinaliedjes voor beginners, en een vuistregel: voeg telkens een of twee nieuwe noten toe.
• Voordoen: video’s en foto’s laten de houding en de vingers zien. Kijk één keer, leg het scherm dan weg en probeer het zelf.
• Naar je luisteren: dat kan een boek of video niet. Neem jezelf op, of speel voor een stemapparaat, en vergelijk wat je hoort met wat je wilde spelen. Een app die via de microfoon meeluistert doet dat voor je terwijl je speelt.

Wat een leraar nog steeds beter doet, is gewoontes vroeg opmerken: een gespannen hand, een noot die steeds te laag is. Neem als het kan één les in het echt, of vraag iemand die speelt om tien minuten naar je te luisteren.

Hoe nu verder

• Makkelijke ocarinaliedjes voor beginners, in de volgorde om ze te leren.
• Waarom hoge noten luchtig, te laag of schel klinken, en wat je eraan doet.
• Welke ocarina je koopt, als je er nog geen hebt.
• De hele verzameling ocarina tabs.
• De Zelda-ocarinaliedjes: de korte melodieën uit het spel, als tabs.

Oefen met een app die meeluistert